Gaziantep Üniversitesi (GAÜN), hasat ve işleme sonrasında atığa dönüşen Antep fıstığı kabuklarını tarıma geri kazandırmaya yönelik çalışmasını uluslararası iklim gündemine taşıdı. Üniversitenin fıstık kabuklarından ürettiği kompost ve Nizip’te yürütülen saha denemesinin sonuçları, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de Yükseköğretim Kurulu (YÖK) standında ziyaretçilere tanıtıldı.
Üniversite ekibi, hasattan sonra ortaya çıkan Antep fıstığı kabuklarını komposta dönüştürerek Nizip ilçesindeki bir fıstık bahçesinde uyguladı. Böylece bölgenin en önemli tarım ürünlerinden birinin atığı, yeniden aynı bahçelerin toprağına kazandırılmış oldu.
Araştırma kapsamında kompost uygulanan parseller; hiç gübre kullanılmayan kontrol parselleriyle ve mineral gübre, solucan gübresi ile çiftlik gübresi uygulanan parsellerle karşılaştırıldı. Ekip, iki farklı derinlikten toprak örnekleri aldı, ağaçların yapraklarındaki besin elementi düzeylerini ölçtü ve meyve kalitesini laboratuvar ortamında değerlendirdi.
Deneme sonunda, kompost uygulanan parsellerde toprağın su tutma kapasitesinin gübre uygulanmayan parsellere göre yüzde 30 ila 35 oranında arttığı belirlendi. Bu artışın, Gaziantep gibi yarı kurak iklime sahip bölgelerde sulama aralıklarının uzatılmasına katkı sağlayabileceği değerlendirildi. Kuraklık ve su kaynaklarının verimli kullanımı küresel iklim tartışmalarının merkezinde yer alırken, GAÜN’ün yerel bir atıktan geliştirdiği çözüm COP31’de ilgiyle karşılandı.
Üniversitenin daha önce paylaştığı bilgilere göre çalışma, GAÜN Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi Uğur Vural’ın tez çalışması olarak başlatılmış; GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ve TEMA Vakfının desteğiyle Nizip’te 80 ağaçlık bir bahçede uygulanmıştı. Uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan olumlu sonuçların ardından uygulama alanları TEMA Vakfının “Fıstığımız Bol Olsun” projesiyle genişletilmişti.
Antep fıstığı kabuklarının komposta dönüştürülmesi; atıkların değerlendirilmesi, kimyasal gübre kullanımının azaltılması ve toprağın korunması açısından döngüsel tarıma örnek bir uygulama olarak öne çıkıyor.